Cùng UPLIFT khám phá 04 tuýp người trong xã hội theo mô hình Social Style. Cách nhận diện và ứng dụng để nâng cao kỹ năng giao tiếp công sở, tăng ảnh hưởng và thăng tiến nhanh hơn.
1. Vì sao “đọc vị phong cách” lại giúp bạn thăng tiến?
Trong công việc, thất bại hiếm khi đến từ “thiếu chuyên môn”. Rất nhiều tình huống đổ vỡ vì:
- Bạn nói đúng ý nhưng sai cách với đúng người.
- Bạn đưa dữ liệu đầy đủ nhưng đối phương cần kết luận nhanh.
- Bạn nói thẳng để tiết kiệm thời gian nhưng người khác cảm thấy bị ép.
- Bạn ưu tiên hòa khí nhưng lại bị đánh giá thiếu quyết đoán.
Mô hình Social Styles (được phát triển từ các nghiên cứu hành vi từ thập niên 1960 bởi David W. Merrill & Roger H. Reid) giúp ta phân loại xu hướng giao tiếp thành 04 phong cách phổ biến.
Điểm mạnh của mô hình là dễ áp dụng: chỉ cần quan sát cách người khác nói chuyện, ra quyết định và phản ứng cảm xúc, bạn có thể điều chỉnh cách giao tiếp để tăng hiệu quả hợp tác.
2. Hai “chiều” hành vi tạo nên 04 Social Styles
1) Sự quả quyết (Assertiveness): Đề nghị hay Yêu cầu?
Trục này phản ánh cách bạn tác động đến người khác:
- Đề nghị (Ask): hỏi - gợi ý - mời cùng thảo luận
- Yêu cầu (Tell): khẳng định - chỉ đạo - ra quyết định nhanh
Người “Tell” thường nhanh, trực diện, tập trung kết quả. Người “Ask” thường mềm hơn, thích trao đổi, cân nhắc đồng thuận.
2) Sự đáp lại (Responsiveness): Kiềm chế hay Thể hiện cảm xúc?
Trục này phản ánh mức độ biểu lộ cảm xúc và ưu tiên tương tác:
- Nghiêng về Công việc (Task): ít biểu lộ, thiên lý trí, tập trung nhiệm vụ
- Nghiêng về Con người (People: thể hiện nhiều hơn, thiên cảm xúc, chú trọng quan hệ
Khi kết hợp 2 trục này, ta có 04 phong cách xã hội:
1. Driver (Người thích điều khiển)
2. Expressive (Người thể hiện)
3. Amiable (Người dễ chịu)
4. Analytical (Người thích phân tích)
3. 04 phong cách xã hội theo mô hình Social Style
3.1. Driver - Người thích điều khiển (cần kết quả, thích hành động)
Dấu hiệu nhận biết
- Nói ngắn, đi thẳng vấn đề, hay hỏi: “Khi nào xong?”, “Kết quả là gì?”
- Thích ra quyết định nhanh, không thích vòng vo
- Có xu hướng “Tell” nhiều hơn “Ask”
Điểm mạnh
- Tạo động lực, đẩy tiến độ, chịu trách nhiệm
- Phù hợp việc cần quyết định nhanh, tình huống áp lực
Rủi ro thường gặp
- Dễ làm người khác thấy bị áp đặt
- Bỏ qua cảm xúc, thiếu lắng nghe → gây xung đột
Cách giao tiếp hiệu quả với Driver
- Bắt đầu bằng kết luận (kết quả/đề xuất), rồi mới giải thích
- Nói ngắn - rõ - có deadline
- Đưa 2-3 lựa chọn thay vì liệt kê quá nhiều
- Chốt bằng “bước tiếp theo” (next step)
Mẫu câu gợi ý
- “Em đề xuất phương án A vì rút thời gian 30%. Nếu anh/chị ok, em triển khai ngay hôm nay và báo kết quả trước 17h.”
- “Có 2 rủi ro chính và 1 cách xử lý. Anh/chị muốn ưu tiên hướng nào?”
Kỹ năng nên phát triển (đúng theo mô hình): Lắng nghe
Với Driver, lắng nghe giúp giảm đối đầu và tăng cam kết từ người khác.
3.2. Expressive - Người thể hiện (cần được ghi nhận, thích sáng tạo & tự nhiên)
Dấu hiệu nhận biết
- Nhiều ý tưởng, nói nhanh, biểu cảm tốt
- Thích câu chuyện, tầm nhìn, cơ hội
- Dễ “bật mood”, truyền cảm hứng cho nhóm
Điểm mạnh
- Kết nối, tạo năng lượng, thúc đẩy đổi mới
- Thuyết trình/đàm phán tốt khi có không gian
Rủi ro thường gặp
- Thiếu kiểm chứng, dễ hứa nhiều hơn khả năng triển khai
- Dễ chán chi tiết, follow-up không đều
Cách giao tiếp hiệu quả với Expressive
- Ghi nhận đóng góp trước, sau đó mới góp ý
- Nói bằng bức tranh lớn + lợi ích
- Chốt lại bằng tóm tắt 3 gạch đầu dòng và một mốc thời gian
- Đặt câu hỏi “kiểm tra” để neo lại thực tế
Mẫu câu gợi ý
- “Ý tưởng này rất hay ở điểm X. Để triển khai chắc, mình chốt giúp mình 3 đầu việc và ai chịu trách nhiệm từng phần nhé?”
- “Nếu deadline là thứ Sáu, phần nào là ‘must-have’, phần nào để version 2?”
Kỹ năng nên phát triển: Kiểm tra (verify/check)
Tức là kiểm chứng dữ liệu/giả định trước khi “bay” quá xa.
3. 3. Amiable - Người dễ chịu (cần an toàn, coi trọng mối quan hệ)
Dấu hiệu nhận biết
- Lịch sự, nhẹ nhàng, ít phản biện trực diện
- Quan tâm cảm nhận của người khác, ưu tiên hòa khí
- Có thể đồng ý trong họp nhưng về sau mới băn khoăn
Điểm mạnh
- Tạo môi trường hợp tác, giữ ổn định đội nhóm
- Phù hợp vai trò chăm sóc khách hàng nội bộ, điều phối
Rủi ro thường gặp
- Ngại xung đột → trì hoãn quyết định
- Dễ bị “lấn” nếu không đặt ranh giới rõ
Cách giao tiếp hiệu quả với Amiable
- Dành thời gian tạo an toàn: hỏi thăm, lắng nghe bối cảnh
- Trình bày thay đổi theo hướng “tác động đến mọi người” và “cách hỗ trợ”
- Đưa kế hoạch từng bước, tránh gây áp lực kiểu “làm ngay”
Mẫu câu gợi ý
- “Mình hiểu phần này sẽ ảnh hưởng tới team. Mình thống nhất từng bước nhé: tuần này làm A, tuần sau làm B. Bạn cần mình hỗ trợ gì để yên tâm triển khai?”
- “Bạn có lo ngại nào chưa nói ra không? Cứ nói thẳng để mình xử lý sớm.”
Kỹ năng nên phát triển: Hành động
Amiable cần luyện ra quyết định và chốt việc đúng hạn.
3.4. Analytical - Người thích phân tích (cần chính xác, ưa dữ liệu)
Dấu hiệu nhận biết
- Hỏi kỹ: tiêu chí, số liệu, rủi ro, quy trình
- Cẩn trọng, ít biểu lộ cảm xúc, thích văn bản rõ ràng
- Có thể “chậm” nhưng chắc
Điểm mạnh
- Ra quyết định chất lượng cao, giảm sai sót
- Xây hệ thống, tối ưu quy trình rất tốt
Rủi ro thường gặp
- “Quá phân tích” → chậm hành động
- Dễ bị đánh giá là lạnh/khó gần nếu giao tiếp thiếu mềm
Cách giao tiếp hiệu quả với Analytical
- Chuẩn bị trước: số liệu, nguồn, logic, tiêu chí đánh giá
- Gửi email/tài liệu tóm tắt rõ cấu trúc (mục tiêu → dữ liệu → kết luận → bước tiếp)
- Cho thời gian suy nghĩ, tránh ép trả lời ngay trong họp
Mẫu câu gợi ý
- “Đây là 3 số liệu chính và giả định đi kèm. Nếu anh/chị đồng ý tiêu chí A/B/C, em sẽ chốt phương án tối ưu và triển khai.”
- “Anh/chị cho em 24 giờ để bổ sung dữ liệu phần rủi ro, rồi mình quyết.”
Kỹ năng nên phát triển: Bày tỏ, thể hiện
Analytical thường đúng nhưng “khó nghe”; học diễn đạt đơn giản giúp tăng ảnh hưởng.
4. Cách dùng 04 Social Styles để giảm xung đột trước khi xảy ra
Xem xung đột như “lệch nhu cầu”:
- Driver cần kết quả nhưng bạn đưa quá nhiều giải thích
- Analytical cần dữ liệu nhưng bạn đưa cảm tính
- Amiable cần an toàn nhưng bạn thúc quyết nhanh
- Expressive cần được ghi nhận nhưng bạn góp ý “thẳng tay” trước đám đông
Checklist 30 giây trước khi nói
1. Người này ưu tiên Task hay People?
2. Người này thiên Ask hay Tell?
3. Mình sẽ mở đầu bằng kết luận / dữ liệu / tác động / ghi nhận?
Chỉ cần đổi cách vào câu đầu tiên, khả năng hợp tác đã khác rất nhiều.
5. Lợi ích khi hiểu các phong cách xã hội (ứng dụng thực tế)
Khi áp dụng đúng, bạn có thể:
- Gia tăng ảnh hưởng và mức độ tác động của bạn tới người khác
- Đạt cam kết cho ý tưởng (commitment), thay vì chỉ “làm cho xong” (compliance)
- Cải thiện hợp tác trong nhóm và liên phòng ban
- Tăng hiệu quả & năng suất, từ đó cải thiện kết quả kinh doanh/OKRs/KPIs
Mini test: Bạn đang nghiêng về phong cách nào?
Chọn câu đúng với bạn nhất:
- (A) Tôi thích chốt nhanh, ưu tiên tiến độ và kết quả.
- (B) Tôi thích ý tưởng mới, thích trao đổi cởi mở và tạo năng lượng.
- (C) Tôi ưu tiên hòa khí, muốn mọi người thoải mái và tin nhau.
- (D) Tôi cần dữ liệu/tiêu chí rõ ràng trước khi quyết định.
Gợi ý:
- Nhiều A → Driver
- Nhiều B → Expressive
- Nhiều C → Amiable
- Nhiều D → Analytical
Câu hỏi:
1. Một người có thể thuộc 2 tuýp không?
Có. Thực tế nhiều người có 1 phong cách trội + 1 phong cách phụ, và có thể thay đổi tùy môi trường (áp lực deadline, vai trò quản lý, văn hóa công ty).
2. Làm sao nhận biết phong cách người khác nhanh nhất?
Quan sát 3 thứ:
- Họ mở đầu cuộc nói chuyện bằng kết quả, dữ liệu, cảm xúc hay câu chuyện?
- Họ đặt câu hỏi nhiều (Ask) hay khẳng định nhiều (Tell)?
- Họ ưu tiên việc hay người khi có mâu thuẫn?
Hiểu và nhận diện phong cách giao tiếp (Social Styles) giúp bạn điều chỉnh cách tương tác, tăng thấu hiểu và phối hợp hiệu quả hơn trong công việc.
Khi phát triển đồng thời kỹ năng giao tiếp, lãnh đạo và làm việc nhóm, mỗi người có thể phát huy điểm mạnh và linh hoạt thích nghi trong mọi tình huống.
Khám Phá Các Chương Trình Đào Tạo Kỹ Năng Chuyên Nghiệp Cho Doanh Nghiệp Tại UPLIFT
